TPHCM đề xuất hợp tác Ấn Độ về AI và bán dẫn, chưa có thỏa thuận ký kết

Một diễn đàn, nhiều đề xuất

Theo VietNamNet, Diễn đàn Công nghệ Tương lai Việt Nam - Ấn Độ diễn ra vào sáng 26/10 với sự tham gia của nhiều đại biểu từ hai phía. Điểm chung dễ thấy là các bên đều nhắc đến AI, bán dẫn và nhân lực công nghệ cao, như thể đây là bộ ba bắt buộc của mọi hội nghị công nghệ hiện nay. Dù vậy, phần lớn nội dung vẫn ở dạng đề xuất và định hướng, chưa thành cam kết cụ thể.

Ba định hướng từ phía TPHCM

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, nêu ba định hướng hợp tác với đối tác Ấn Độ:

• Phát triển nhân lực công nghệ cao
• Thúc đẩy nghiên cứu - ứng dụng - chuyển giao công nghệ
• Kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thương mại hóa công nghệ

Theo ông Cường, TPHCM đang triển khai Nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố trong kỷ nguyên mới, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chủ yếu. Thành phố cũng xây dựng hệ sinh thái công nghệ chiến lược gồm trí tuệ nhân tạo, bán dẫn - vi mạch, hạ tầng dữ liệu và điện toán, cùng công nghệ số phục vụ quản trị đô thị.

“Với quy mô thị trường lớn, hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ năng động, thành phố là điểm đến thuận lợi để các đối tác Ấn Độ nghiên cứu, đầu tư, thử nghiệm và ứng dụng công nghệ, cùng phát triển với đối tác Việt Nam” — Ông Nguyễn Mạnh Cường

Nói về lợi thế của một thành phố lớn thì ít ai phản bác. Phần khó nằm ở chỗ biến lợi thế đó thành dự án cụ thể.

Con số 90% và câu hỏi về vận hành thực tế

Ông Anirban Roy, cố vấn Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV), Chương trình ADB, Ernst & Young (EY), phát biểu về điểm nghẽn của các dự án AI. Ông cho rằng khoảng 90% dự án AI hiện nay không bao giờ được đưa vào vận hành thực tế. Đây là ước tính do ông Roy nêu ra, chưa có số liệu độc lập được trích dẫn trong bài, nên cần đọc như một quan điểm chứ không phải kết quả thống kê.

“90% dự án AI hiện nay không bao giờ được đưa vào vận hành thực tế. Rất nhiều tiền đổ vào các thử nghiệm nhưng không thấy hiệu quả hoàn vốn,” — Ông Anirban Roy

Nghe thì giống một trò chơi thử nghiệm kéo dài: nhiều người thử, ít người được dùng thật, còn hóa đơn thì vẫn đến đều đặn.

Mua tài khoản chưa chắc là chuyển đổi số

Một nhận định khác của ông Roy có lẽ đáng để nhiều doanh nghiệp tự soi lại. Theo ông, không ít doanh nghiệp nghĩ rằng chỉ cần cấp tài khoản công cụ như ChatGPT hay Copilot cho nhân viên là đã có thể chuyển đổi số.

Mua thẻ tập gym cho cả công ty không có nghĩa cả công ty đã khỏe. Công cụ có mặt trên máy tính, nhưng dữ liệu, quy trình và cách làm việc vẫn nằm đâu đó ngoài tầm với.

Ông Roy cũng nhận xét rằng các kỹ sư AI hiện nay chủ yếu học cách viết thuật toán mô hình, trong khi:

“AI không thể vận hành nếu thiếu nền tảng dữ liệu, tài liệu và kho tri thức” — Ông Anirban Roy

Ba hướng hợp tác tài chính được nêu

Ông Roy đề xuất ba lĩnh vực hợp tác tài chính giữa Việt Nam và Ấn Độ:

1. Mô hình tổng hợp tài khoản
2. Mô hình cho vay số hóa đối với doanh nghiệp SME
3. Nghiên cứu mật mã hậu lượng tử

Về mô hình tổng hợp tài khoản, ông Roy nêu rằng Ấn Độ đã vận hành mô hình cho phép chia sẻ dữ liệu liên ngân hàng với hơn 500 triệu giao dịch. Con số này do ông Roy nêu, bài báo không đưa thêm nguồn kiểm chứng. Ông cũng nêu mục tiêu tiết kiệm tới 70% chi phí vận hành bằng AI, đây là mục tiêu theo quan điểm của ông và chưa có kết quả đo lường được công bố.

Hai con số lớn thế này dễ khiến người đọc gật gù. Nhưng trong báo chí, gật gù chưa phải là kiểm chứng.

Đào tạo thực chiến và phòng lab: đề xuất còn chờ thực thi

Ở phần nhân lực, Trường Đại học Ngân hàng (HUB) cho biết đang triển khai mô hình đào tạo thực chiến 2:2, ghép một chuyên gia công nghệ từ Ấn Độ và một chuyên gia từ các hiệp hội Fintech, Blockchain Việt Nam để kèm cặp học viên trên dự án thật.

Phía Ấn Độ bày tỏ thiện chí mở phòng thí nghiệm R&D bán dẫn tại Viện IIT Gandhinagar, chia sẻ mô hình đào tạo giảng viên nguồn và đề xuất tổ chức hackathon chuyên đề “AI trong Fintech”. Đây đều là đề xuất cụ thể, nhưng bài báo chưa nêu thời điểm triển khai.

PGS.TS Nguyễn Anh Thi, Tổng Giám đốc Citares và chuyên gia Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư TPHCM (HCMC C4IR), cho rằng hợp tác cần bắt nguồn từ bài toán thực tế của doanh nghiệp, đặc biệt là thiếu kỹ sư có tay nghề về vi mạch bán dẫn và sản xuất thông minh.

“Sự hợp tác cần được dẫn dắt bởi chính ngành công nghiệp thay vì chỉ dừng lại ở các trường đại học” — PGS Nguyễn Anh Thi

Nói cách khác, bài toán nhân lực khó có thể chỉ giải bằng hội thảo. Doanh nghiệp là nơi cần người, nên cũng phải là nơi dẫn dắt việc đào tạo.

Điều cần nhớ trước khi chia vui

Tóm lại, theo VietNamNet, TPHCM đã đưa ra định hướng và các đối tác Ấn Độ thể hiện thiện chí, nhưng đây chưa phải thỏa thuận đã ký. Bài đưa tin hiện mới dựa trên một nguồn, và chưa có phản hồi từ UBND TPHCM hay phía Ấn Độ ngoài các phát biểu tại diễn đàn. Các con số 90%, 500 triệu giao dịch và 70% vẫn là quan điểm hoặc ước tính của ông Roy, cần được đối chiếu thêm.

Trên slide, bản đồ hợp tác lúc nào cũng đẹp. Việc còn lại là đi thật.