TH nói đã làm chủ IVF cho bò sữa, con số 50% chờ kiểm chứng

Một hội nghị dài tên hơn cả kế hoạch

Hội nghị Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp khu vực miền Bắc được tổ chức sáng 27-10, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Công an tổ chức. Tên gọi dài đến mức người đọc có thể nghi ngờ hội nghị cần cả buổi sáng chỉ để đọc tên. Trong các phát biểu được Tuổi Trẻ tường thuật, công nghệ được đặt ở vị trí trung tâm, còn các câu hỏi về quy định thường xuất hiện như phần đi kèm.

Chip gắn trên từng con bò: nhớ hết, không quên ai

Theo ông Ngô Minh Hải, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn TH, doanh nghiệp này áp dụng hệ thống quản lý đàn và gắn chip điện tử trên từng cá thể bò từ hơn một thập kỷ trước. Hệ thống thu thập dữ liệu về vận động, sức khỏe, lượng thức ăn tiêu thụ và sản lượng sữa theo thời gian thực. Ông nói:

Dữ liệu số hóa là cơ sở để chúng tôi xác định chính xác thời điểm động dục để tối ưu hiệu quả sinh sản và đưa ra các giải pháp nâng cao năng suất và chất lượng sữa

Nghe có vẻ hơi theo dõi sát sao, nhưng con bò thì không cần biết mình đang được theo dõi. Điều đáng chú ý hơn là việc chăn nuôi đang dịch chuyển từ kinh nghiệm sang dữ liệu. Tuy vậy, đây là lời tự mô tả từ phía doanh nghiệp, chưa có đánh giá độc lập về hiệu quả kỹ thuật.

Phần mềm chia khẩu phần, bò chỉ việc ăn

Ông Hải cho biết TH đã tự động hóa quy trình dinh dưỡng cho đàn bò bằng phần mềm xây dựng khẩu phần, phối trộn và cấp thức ăn tự động. Về nguyên tắc, từ việc tính khẩu phần đến cấp ăn đều có thể chạy theo phần mềm, và điều này giúp quy trình gọn hơn trên giấy. Trong thực tế, chất lượng kết quả phụ thuộc vào dữ liệu đầu vào. Phần mềm chỉ thông minh bằng số liệu mà nó nhận được.

IVF và con số 50% cần được đọc riêng

Bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, cho biết theo bà TH là đơn vị tiên phong tại Việt Nam làm chủ và áp dụng IVF cho bò sữa HF thuần chủng tại trang trại Nghĩa Đàn. Bà nêu tỉ lệ đậu thai từ cấy truyền phôi đạt tới 50%. Ông Hải cũng nói về việc TH làm chủ công nghệ phôi và triển khai IVF tại hội nghị, và nhận định:

TH đã ứng dụng những công nghệ hàng đầu thế giới trong công tác quản lý giống và di truyền đàn bò sữa.

Cách nói "hàng đầu thế giới" là tự đánh giá của doanh nghiệp. Con số 50% là con số nổi bật nhất trong phần này, nhưng cũng là con số cần đọc cẩn thận nhất. Nó được nêu tại một hội nghị, chưa đi kèm dữ liệu công bố độc lập, và phạm vi áp dụng của nó chưa được làm rõ trong thông tin hiện có.

Bức tranh Nghệ An: 65.000 con và 98% sữa

Theo bà Nhung, đàn bò sữa nuôi ứng dụng công nghệ cao toàn tỉnh đạt 65.000 con. Bà cho biết tỉ lệ sữa tươi từ chăn nuôi công nghệ cao chiếm 98% tổng lượng sữa toàn tỉnh, còn năng suất bình quân vào mùa cao điểm đạt 35 lít/con/ngày. Bà cũng nhắc rằng Tập đoàn TH có mặt trong chuỗi bò sữa Nghệ An từ năm 2005.

Nếu hiểu đúng, phần lớn sữa của tỉnh đến từ chăn nuôi công nghệ cao. Đây là một bức tranh rất gọn. Nhưng chính vì gọn, nó dễ khiến người đọc quên rằng các con số này đều do bên liên quan nêu ra và chưa được đối chiếu với nguồn độc lập. Thông tin đang được xác minh.

Nghịch lý: công nghệ đi nhanh, thủ tục đi bộ

Đây là phần thú vị nhất của hội nghị, vì cả doanh nghiệp lẫn địa phương đều nhắc đến những điểm nghẽn nằm ngoài chuồng trại. Ông Hải nêu các khó khăn về thể chế, chính sách như bất cập về khoảng cách chăn nuôi, quy trình công nhận tiến bộ kỹ thuật và vật nuôi mới, cùng thiếu nhân lực chất lượng cao.

Bà Nhung cho rằng ngành bò sữa Nghệ An đang đối mặt điểm nghẽn về chi phí đầu tư, khung pháp lý và liên kết. Ở một chi tiết cụ thể hơn, TH đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét không hồi tố quy định khoảng cách tối thiểu 400m đối với các dự án đã xây dựng xong trước khi quy định được ban hành. Lý do được nêu là để doanh nghiệp có thể dùng giải pháp công nghệ thay thế thay vì di dời. Đây là kiến nghị, chưa phải quyết định của cơ quan chức năng.

Nói ngắn gọn, công nghệ đã chạy nước rút, còn giấy tờ vẫn đang tìm đường đến trang trại.

Tín chỉ carbon trong chuồng bò: thử nghiệm trước đã

Bà Nhung kiến nghị thí điểm cơ chế đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) cùng trao đổi tín chỉ carbon trong chăn nuôi bò sữa tuần hoàn, thông qua cơ chế Sandbox. Ý tưởng này cho thấy tư duy đang mở rộng: chăn nuôi không chỉ được đo bằng lít sữa mà còn bằng lượng phát thải.

Tuy nhiên, muốn tín chỉ carbon vận hành được, cần cách đo đáng tin, cách kiểm định đáng tin và một khung pháp lý rõ ràng. Đó đều là những thứ đang nằm trong danh sách điểm nghẽn ở phần trên. Đây vẫn là đề xuất cần được thí điểm và đánh giá.

Điều còn bỏ ngỏ

Hiện thông tin chỉ dựa trên một nguồn đưa tin là Tuổi Trẻ, nên ba nhóm nội dung sau cần được xem là chưa xác minh:

• Quy mô đàn 65.000 con, năng suất 35 lít/con/ngày và tỉ lệ sữa 98%: số liệu do bà Nhung nêu tại hội nghị.
• Tỉ lệ đậu thai đạt tới 50%: được nêu trong bối cảnh cấy truyền phôi tại trang trại Nghĩa Đàn, phạm vi áp dụng chưa rõ.
• Hiệu quả kinh tế của các giải pháp số hóa và tác động đến giá thành, lợi nhuận: chưa có số liệu trong thông tin hiện có. Thông tin đang được xác minh.

Đọc tin mùa số hóa

Con bò không đọc báo, và có lẽ đó là lợi thế của nó. Nó chỉ cần đúng khẩu phần, đúng thời điểm và đủ nước. Dữ liệu đã có sẵn trên màn hình, còn điều cần thêm là một khung pháp lý chạy đúng nhịp với màn hình đó. Khi số liệu được đối chiếu đầy đủ, câu chuyện bò sữa Nghệ An sẽ đáng tin hơn nhiều so với một buổi sáng đọc tên hội nghị.