EVN được giao tính giảm giá điện từ 1/11, nhưng mức giảm vẫn chưa được công bố

Lệnh đã giao, con số vẫn đang được tính

Trong cuộc họp ngày 27/10/2026, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì bàn về các kịch bản điều hành giá xăng dầu và điện. Cuộc họp có sự tham dự của lãnh đạo Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Văn phòng Chính phủ, đại diện Bộ Tư pháp và Tổng giám đốc EVN.

Điểm rõ nhất là chỉ đạo dành cho EVN: khẩn trương rà soát, tính toán và tiết kiệm tối đa chi phí để có phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân, áp dụng từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027. Các báo đưa tin đều thống nhất về nội dung chỉ đạo và khoảng thời gian này.

Điểm dễ bị bỏ qua là mức giảm. Mức giảm bình quân cụ thể, dù tính theo tỷ lệ phần trăm hay đồng/kWh, chưa được công bố trong các bài nguồn. Người dùng điện được kỳ vọng sẽ có mức giảm, nhưng chưa biết giảm bao nhiêu. Đọc xong tin này, ai cũng thấy nhẹ lòng, rồi lập tức tự hỏi câu hỏi quan trọng hơn.

Bộ Công Thương được giao chủ trì có ý kiến đối với phương án của EVN, bảo đảm tiến độ từ ngày 1/11, và kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những nội dung vượt thẩm quyền. Quy trình đã có các bước đi rõ ràng, chỉ có con số là vẫn đang trong quá trình xây dựng.

Thuế xăng: đang rà soát, chưa phải quyết định

Đây là phần dễ gây hiểu nhầm nhất. Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan rà soát cơ sở pháp lý, thẩm quyền, tác động và tính khả thi của phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại về 0% từ 1/11/2026 đến hết 31/3/2027. Việc rà soát này phải hoàn thành trước ngày 1/11.

Tuy vậy, phương án chưa được quyết định. Sau khi rà soát, Bộ Tài chính sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy định pháp luật. Tiêu đề của một số bài báo nhắc đến việc đưa thuế xăng về 0%, trong khi phần nội dung chủ yếu nói về việc đánh giá tính khả thi. Các nguồn thống nhất về thời gian và nội dung chỉ đạo, chỉ khác nhau ở cách diễn đạt mức độ chắc chắn.

Vì vậy, cách đọc an toàn nhất là: thuế xăng về 0% đang được đề xuất và rà soát, chưa phải chính sách đã có hiệu lực. Với người đổ xăng hằng ngày, khoảng cách giữa “đang rà soát” và “đã áp dụng” là khoảng cách không nhỏ.

EVN đang kể câu chuyện gì bằng số liệu

Theo Tuổi Trẻ, Chủ tịch EVN Đặng Hoàng An cho biết 8 tháng đầu năm 2026, EVN ước đạt lợi nhuận 12.215 tỉ đồng, bằng 103% kế hoạch, và nộp ngân sách nhà nước khoảng 17.160 tỉ đồng, bằng 65% kế hoạch.

Cả năm, EVN phấn đấu đạt lợi nhuận trên 13.500 tỉ đồng và nộp ngân sách nhà nước trên 26.300 tỉ đồng.

Hai chỉ tiêu này đứng cạnh nhau tạo ra một nghịch lý nhỏ: lợi nhuận đã vượt kế hoạch, còn khoản nộp ngân sách mới đạt khoảng hai phần ba. Hai chỉ tiêu khác nhau về bản chất, nên đọc chúng cạnh nhau cần tỉnh táo. Dù vậy, số liệu này hiện chỉ thấy ở Tuổi Trẻ, chưa đối chiếu được với nguồn khác, nên cần được trích dẫn thận trọng.

Giá điện hiện tại: nhìn lại trước khi nói đến giảm

Thanh Niên dẫn Quyết định số 599, theo đó từ ngày 10/5/2025 giá bán lẻ điện bình quân ở mức 2.204,0655 đồng/kWh chưa gồm thuế giá trị gia tăng, tăng 4,8% so với mức trước đó. Mức này chỉ có trong một nguồn và có thể không còn là mức hiện hành; thông tin đang được xác minh.

Với giá điện sinh hoạt theo 6 bậc lũy tiến, cũng theo Thanh Niên, mức chưa gồm VAT dao động từ 1.984 đồng/kWh cho 50 kWh đầu đến 3.460 đồng/kWh nếu vượt 400 kWh mỗi tháng. Bậc thang càng cao thì đơn giá càng cao, nên cách cảm nhận mức giảm có thể khác nhau giữa các nhóm hộ dùng điện. Tuy nhiên, các bài nguồn chưa nêu cách áp dụng mức giảm sắp tới, nên chưa thể tính ra số tiền cụ thể.

Bộ Công Thương cũng cho biết chi phí khâu phát điện chiếm khoảng 83% giá thành sản xuất điện. Đây là một dữ kiện nền để hiểu cấu trúc chi phí điện, còn mức giảm sẽ dựa vào khâu nào thì chưa được nêu trong các bài nguồn.

Quốc hội, chi phí đầu vào và một câu nói

Theo 24h, trong các phiên thảo luận tổ tại Quốc hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh việc sửa đổi chính sách để cắt giảm chi phí đầu vào, trong đó có giảm khâu trung gian ở xăng dầu và điện. Phát biểu này chỉ có trong 24h, chưa có nguồn đối chiếu, nên cần xác minh trước khi dùng sâu hơn.

Câu được ghi nhận như sau:

“Chính phủ quyết tâm làm để giảm chi phí đầu vào cho nền kinh tế, tăng hiệu quả năng suất và sức cạnh tranh, tăng giá trị cho nền kinh tế”

Nhìn từ ngoài, câu nói này giống một bản tóm tắt của cả câu chuyện: muốn kinh tế gọn hơn thì phải tìm xem chi phí nằm ở đâu. Việc tìm ra thì dễ nói hơn dễ làm, như thường lệ.

Điều cần theo dõi trước ngày 1/11

• Mức giảm giá bán lẻ điện bình quân do EVN đề xuất và ý kiến của Bộ Công Thương.
• Kết quả rà soát của Bộ Tài chính về thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, cùng quyết định của cấp có thẩm quyền.
• Văn bản chính thức, vì các bài nguồn chủ yếu dẫn thông tin từ Cổng TTĐT Chính phủ và chưa có văn bản đính kèm để đối chiếu.
• Mức giá điện hiện hành, bao gồm việc Quyết định 599 còn áp dụng hay không.

Lịch trình khá rõ: phương án điện phải kịp trước 1/11, còn rà soát thuế xăng cũng phải xong trước ngày đó. Phần còn lại, như thường lệ, là chờ xem con số nào sẽ xuất hiện trên hóa đơn.