Vĩnh Hưng cần một đô thị mới: đất đẹp, hạ tầng còn chờ, 186.000 tỉ đồng vẫn là dự kiến

Một vị trí đẹp, một hạ tầng còn nhiều việc

Theo Thanh Niên, Vĩnh Hưng nằm giữa Vành đai 2 và Vành đai 3, tiếp giáp Vành đai 2,5 và kết nối không gian với trục cảnh quan sông Hồng. Trên bản đồ, đây là vị trí mà giới đầu tư thường nhìn bằng ánh mắt thích thú. Ngoài đời, người dân quanh đây có lẽ nhìn nó bằng ánh mắt khác, nhất là khi đường chật, nước úng và xe cộ dồn lại thành một bài toán không ai muốn giải vào giờ tan tầm.

Đó chính là nghịch lý của Vĩnh Hưng. Bài báo nêu khu vực gặp đường sá chật hẹp, ngập úng, ô nhiễm môi trường và nguy cơ mất an toàn PCCC kéo dài nhiều năm. Đất đẹp, vị trí tốt, nhưng hạ tầng vẫn đứng yên, giống một cửa hàng mặt tiền đắc địa mà kệ hàng còn chưa bày xong.

Vì sao hạ tầng tụt hậu?

Theo KTS Trần Ngọc Chính, hạ tầng Vĩnh Hưng tụt hậu so với các phường trung tâm tương tự chủ yếu vì khu vực chưa có quy hoạch tổng thể bài bản được phê duyệt và chưa thu hút được chủ đầu tư lớn. Hai nguyên nhân này nghe riêng lẻ nhưng thực ra nối vào nhau. Không có quy hoạch được duyệt, nhà đầu tư khó tính toán rủi ro. Không có nhà đầu tư lớn, quy hoạch khó biến thành đường, cống và trường học.

Phần liên hệ giữa hai nguyên nhân này là suy luận của bài viết dựa trên nhận định nêu trên, không phải kết luận của cơ quan quản lý.

Đất trống: tài sản hay bài toán?

Theo ông Đặng Hùng Võ, quỹ đất trống tại Vĩnh Hưng còn tương đối lớn, tạo điều kiện giải quyết hạ tầng và bài toán tái định cư. Ông cũng đưa ra một lập luận về nguồn lực phát triển:

“Quy luật thế giới đã cho thấy phát triển phải dựa vào vốn hóa đất đai.”

Nói theo cách dễ hiểu, đất được xem như nguồn vốn để nâng cấp đô thị. Tư duy này không xa lạ với nhiều đô thị, nhưng nó đi kèm một điều kiện: đất càng được khai thác mạnh, càng cần phương án tái định cư minh bạch và quy hoạch rõ ràng. Bài báo có nhắc đến bài toán tái định cư, nhưng chưa đi sâu vào cách thức cụ thể.

186.000 tỉ đồng: con số đang dự kiến

Điểm gây chú ý nhất của bài là con số 186.000 tỉ đồng, mức Sun Group dự kiến rót để tái thiết, chỉnh trang đô thị, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và nâng cao cảnh quan tại Vĩnh Hưng. Bài báo ghi rõ đây là con số dự kiến và chưa thấy xác nhận từ cơ quan chức năng trong bài.

Với một con số lớn cỡ đó, người đọc nên có thêm vài thứ: văn bản quyết định, phương án đầu tư, lộ trình thực hiện. Hiện những thứ này chưa xuất hiện đầy đủ trong bài. Thông tin đang được xác minh, và cho đến khi có thêm nguồn đối chiếu, mức đầu tư nên được đọc như một mục tiêu được nêu ra, chưa phải cam kết đã chốt.

Khung pháp lý và đội ngũ quốc tế

Theo bài báo, dự án có hành lang pháp lý từ Luật Thủ đô, Nghị quyết 66 của HĐND TP Hà Nội và các cơ chế đặc thù. Đồ án quy hoạch cũng có sự tham gia của nhiều đơn vị quốc tế: đơn vị tư vấn Úc đảm nhiệm quy hoạch tổng thể, công ty Hà Lan thiết kế hệ thống nhà ở, và chuyên gia quốc tế tham gia hạ tầng giao thông.

Nhìn qua danh sách này, Vĩnh Hưng có vẻ được chuẩn bị khá kỹ về mặt hồ sơ, và nhiều người sẽ thấy yên tâm khi đọc đến đây. Tuy nhiên, bài báo không cho biết các đơn vị này sẽ tham gia ở giai đoạn nào hay trong phạm vi nào. Một bộ hồ sơ đẹp không tự động tạo ra đường thoát nước.

TOD và đô thị 15 phút: hai khái niệm nghe rất hiện đại

Theo KTS Phan Đăng Sơn, đồ án áp dụng mô hình TOD (phát triển gắn với giao thông công cộng) và mô hình Đô thị 15 phút. Hai ý tưởng này có chung tinh thần: đưa nơi ở, việc làm, dịch vụ và đi lại lại gần nhau, để người dân bớt phụ thuộc vào xe cá nhân.

Cái khó nằm ở chỗ các mô hình này chỉ phát huy khi giao thông công cộng và tiện ích được xây đồng bộ. Trên phối cảnh, chúng thường rất đẹp; câu hỏi là khi nào và bằng nguồn lực nào chúng thành hiện thực. Bài báo chưa đưa ra lộ trình cụ thể cho các hạng mục này.

Ai gánh hạ tầng, và ai được lợi?

Bài báo nhận định Sun Group có tiềm lực tài chính và kinh nghiệm phát triển dự án quy mô lớn, dẫn ví dụ dự án Bà Nà Hills ở Đà Nẵng. Đây là đánh giá của chuyên gia, chưa phải kết luận của cơ quan quản lý.

Ông Phan Đăng Sơn đưa ra một lập luận về mô hình tài chính:

“Nhà đầu tư gánh vác toàn bộ hạ tầng: làm trường học, khu vui chơi giải trí, công viên, đường xá... thì cần xem xét phải có tỷ lệ thương mại để bù đắp, hài hòa lợi ích.”

Logic ở đây khá rõ: nếu nhà đầu tư lo cả trường học, công viên và đường xá, phần thương mại là cách để bù đắp chi phí. Điều chưa rõ là tỷ lệ thương mại được đề xuất ở mức nào, ai giám sát và lợi ích công được bảo đảm ra sao. Bài báo không đề cập những chi tiết này.

Đáng chú ý, phần lớn nhận định trong bài đến từ chuyên gia và mang giọng ghi nhận, ca ngợi nhà đầu tư. Chưa thấy ý kiến phản biện hay số liệu từ cơ quan quản lý được đưa vào bài.

Những điều cần theo dõi

• Văn bản quyết định chính thức về việc chọn nhà đầu tư, nếu đã được ban hành.
• Xác nhận từ cơ quan chức năng về mức 186.000 tỉ đồng.
• Phương án tái định cư và tỷ lệ thương mại trong dự án.
• Ý kiến từ các bên liên quan và người dân khu vực.
• Lộ trình hạ tầng giao thông công cộng và các tiện ích đi kèm.

Bản đồ đẹp chưa đủ

Vĩnh Hưng có vị trí, có quỹ đất trống, có đội tư vấn quốc tế và một khung pháp lý được nhắc đến. Thứ còn thiếu, theo cách bài báo trình bày, là những văn bản và con số đã được xác nhận. Đó cũng là phần quyết định Vĩnh Hưng sẽ thành khu đô thị mới hay chỉ là một bản vẽ rất đẹp.

Đến lúc đó, người đọc sẽ có câu trả lời rõ hơn. Còn bây giờ, Vĩnh Hưng vẫn đang ở giai đoạn quen thuộc của nhiều dự án lớn: được hứa hẹn nhiều, và được kiểm chứng thì phải chờ thêm.