Rau quả có thể chạm 20 tỉ USD xuất khẩu nếu gỡ được điểm nghẽn, theo dự báo cá nhân

Một hội nghị bàn chuyện đồng ruộng, nhưng ở trong phòng họp

Nông nghiệp vốn là chuyện của đồng ruộng, vậy mà hội nghị lần này lại chọn bàn bạc trong phòng họp. Đây là hội nghị do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Công an tổ chức, trong đó Bộ Công an là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương. Về lý thuyết, mọi chuyện nghe rất ngăn nắp. Về thực tế, như Thanh Niên đưa tin, hội nghị vẫn có nhiều con số và nhiều câu chuyện để bàn.

Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số góp phần gia tăng giá trị ở nhiều ngành chủ lực. Ông yêu cầu các bộ, ngành, địa phương nhận diện đúng các điểm nghẽn. Đại diện lãnh đạo UBND các tỉnh, thành phố miền Bắc có mặt, nên lời nhắc này nghe khá trực tiếp.

Gỗ keo: giá đi lên, còn con số thì đang đi tìm nguồn kiểm chứng

Bà Đỗ Thị Bạch Tuyết, Tổng giám đốc Công ty CP Woodsland, cho biết 1 m3 gỗ keo tròn khi đưa về nhà máy có giá khoảng 2 triệu đồng. Theo bà, sau khi chế biến thành sản phẩm nội thất hoàn thiện, giá trị của 1 m3 gỗ keo tăng lên khoảng 1.500 - 2.500 USD.

Phần sapo của bài Thanh Niên lại nêu mức 2.500 USD, được quy đổi khoảng 60 triệu đồng. Bài báo không nêu tỷ giá quy đổi, và phần thân bài chỉ đưa ra khoảng giá. Cùng một nguồn nhưng hai cách nói chưa khớp hoàn toàn, nên Thông tin đang được xác minh trước khi chốt bất kỳ con số nào.

Cũng cần nhớ đây là con số do một doanh nghiệp nêu ra, bài báo không đưa thêm dữ liệu kiểm chứng độc lập. Chuyện gỗ thô qua chế biến thành đồ nội thất có giá cao hơn thì ai cũng dễ hình dung. Chỉ có điều con số cụ thể thì cần thêm dữ liệu để đứng vững.

Chè và dứa: giá nằm ở công nghệ chế biến

Bà Nguyễn Thị Vinh, Chủ tịch Công ty CP Chè Quân Chu, cho biết giá chè tươi trên thị trường hiện khoảng 25.000 - 30.000 đồng/kg. Bà nói:

Giá trị nông sản hiện nay không chỉ được quyết định trên đồng ruộng mà còn phụ thuộc vào công nghệ chế biến, phát triển sản phẩm và khả năng tiếp cận thị trường

Câu nói này nghe như một lời nhắc nhẹ nhàng: lá chè ngoài ruộng đã có giá, nhưng phần giá trị lớn hơn thường nằm ở cuối dây chuyền.

Ở cây dứa, ông Đinh Cao Khuê, Phó chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam và Chủ tịch Doveco, cho biết năng suất đang chuyển từ khoảng 50 tấn/ha sang giống mới đạt 70 tấn/ha. Giống MD2 đang được phát triển với năng suất khoảng 100 tấn/ha, và có giá bán gấp đôi giống truyền thống. Con số này nghe như một bảng tính đẹp, và cũng là lý do ngành dứa đang nhìn sang giống mới như một hướng đi.

Rau quả: dự báo lạc quan, nhưng có điều kiện đi kèm

Ông Đinh Cao Khuê dự báo ngành rau quả năm nay đạt kim ngạch xuất khẩu 9,5 - 10 tỉ USD, và có thể đạt 20 tỉ USD trong những năm tới nếu giải quyết tốt các điểm nghẽn về giống, vùng nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc. Đây là dự báo của cá nhân ông, chưa có số liệu chính thức được dẫn trong bài.

Điều kiện đi kèm mới là phần đáng chú ý. Con số 20 tỉ USD không tự đến, mà phụ thuộc vào ba việc rất cụ thể: giống tốt, vùng nguyên liệu ổn định và truy xuất rõ ràng. Nghe thì đơn giản, nhưng đây đúng là những thứ mà nhiều ngành vẫn đang loay hoay.

Bộ trưởng nói gì về điểm nghẽn

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết bộ sẽ tháo gỡ các điểm nghẽn cơ chế, thúc đẩy liên kết giữa viện nghiên cứu, doanh nghiệp và thị trường. Ông cũng yêu cầu truy xuất nguồn gốc và minh bạch dữ liệu sản xuất là tiêu chuẩn bắt buộc trong mọi ngành hàng.

Với người tiêu dùng, cụm từ truy xuất nguồn gốc nghe có vẻ kỹ thuật. Với người làm nông và doanh nghiệp, nó đồng nghĩa với việc phải ghi chép và chứng minh sản phẩm đi từ đâu đến đâu. Nói cách khác, từ nay nông sản không chỉ cần ngon, mà còn phải có hồ sơ đàng hoàng.

Doanh nghiệp muốn thoát khỏi bẫy xuất thô

Đại diện nhiều doanh nghiệp tại hội nghị cho rằng cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong chế biến để thoát khỏi bẫy xuất thô, lợi nhuận mỏng. Đây cũng là điểm chung giữa các ngành được nhắc đến trong bài: từ gỗ, chè đến dứa, phần giá trị gia tăng đều nằm ở khâu sau thu hoạch.

Cái bẫy xuất thô có một đặc điểm quen thuộc: nguyên liệu bán đi nhanh, tiền về cũng nhanh, nhưng phần lợi nhuận thì luôn nằm ở nơi khác. Hội nghị đã gọi tên bài toán này, còn lời giải thì cần thời gian và những con số được kiểm chứng.

Lời kết: đọc để hiểu hướng đi, chưa đủ để chốt con số

Hội nghị đã nêu nhiều hướng đi và yêu cầu rõ ràng về giống, chế biến, truy xuất và liên kết. Tuy vậy, các con số về giá trị sau chế biến, đặc biệt của gỗ keo, vẫn cần thêm nguồn đối chiếu. Cho đến khi có số liệu chính thức, cách đọc an toàn nhất là xem những con số này như lời của doanh nghiệp và dự báo cá nhân, không phải kết luận của cơ quan chức năng.