Trẻ lớp 1 dùng thiết bị 15 phút mỗi ngày, phụ huynh TP.HCM thận trọng với AI

Nỗi lo trẻ dựa vào công nghệ quá sớm

Một số phụ huynh không cho con tiểu học sử dụng AI khi học ở nhà vì lo trẻ phụ thuộc vào công nghệ hoặc giảm khả năng tự suy nghĩ. Trong những trường hợp được ghi nhận, quyết định của mỗi gia đình gắn với cách cha mẹ nhìn nhận nhu cầu học tập và mức độ sẵn sàng của con. Đây là những lựa chọn cá nhân, không đại diện cho toàn bộ phụ huynh hay học sinh tiểu học.

Nguyễn Thùy Châu, có hai con học tại Trường tiểu học Đông Hòa B ở phường Đông Hòa, TP.HCM, cho biết chị không cho con dùng AI khi học ở nhà. Nếu các con gặp bài khó, chị hỏi giáo viên hoặc tìm thông tin trên công cụ tìm kiếm. Với gia đình chị, những cách hỗ trợ đó được lựa chọn thay vì để con sử dụng AI.

Khánh Huyền, có con học lớp 1 cùng trường với chị Châu, cũng không muốn con trò chuyện với AI quá sớm. Chị giới hạn thời gian con sử dụng thiết bị điện tử ở mức 15 phút mỗi ngày. Đây là giới hạn thời gian dùng thiết bị, trong khi việc chưa cho con tiếp xúc với AI là lựa chọn riêng về công nghệ và học tập.

“Con mình vừa mới vào lớp 1, kiến thức không khó đến mức phải nhờ đến công nghệ. Để con khai thác công nghệ quá sớm sẽ dễ khiến trẻ không động não, giảm khả năng phát triển trí tuệ”

— Khánh Huyền

Minh Hiếu, có hai con học tại Trường tiểu học Tây Nha Trang, phân hiệu 6, tỉnh Khánh Hòa, cho biết các con hiện không sử dụng AI ở nhà. Chị dự định khi các con lớn hơn sẽ kiểm soát tần suất và mục đích sử dụng. Như vậy, lựa chọn hiện tại của gia đình là chưa cho con dùng; kế hoạch về sau là đặt sự kiểm soát vào cả mức độ lẫn mục đích.

“Nếu dùng AI nhiều, lạm dụng, có thể dẫn tới việc không động não, suy nghĩ trước khi làm và gặp khó khăn khi giải quyết vấn đề. Đây là những điều có thể bắt gặp ở cả người lớn chứ không riêng trẻ em. Vì vậy, mình chưa cho con giao tiếp với AI”

— Minh Hiếu

Các phụ huynh này nêu mối bận tâm về việc trẻ có thể dựa vào công nghệ khi học và giảm cơ hội tự suy nghĩ. Tuy nhiên, cách họ thực hiện không hoàn toàn giống nhau: có người chưa cho con sử dụng AI, có người đặt giới hạn thời gian dùng thiết bị, còn có người dự tính kiểm soát cách dùng khi con lớn hơn. Những lựa chọn ấy mô tả quan điểm của từng gia đình, chứ không xác lập một cách làm chung.

Một số gia đình chọn hướng dẫn thay vì cấm

Kim Thành, có con học lớp 4/5 tại Trường tiểu học Đông Hòa B, không cấm con tìm hiểu AI. Chị cho phép con tự tiếp xúc với công nghệ và học cách phân biệt đúng sai. Cách tiếp cận này khác với việc ngăn trẻ dùng hoàn toàn: trọng tâm là để con làm quen, đồng thời chú ý đến khả năng đánh giá thông tin và cách sử dụng phù hợp.

“AI không hẳn xấu mà là chưa thực sự phù hợp để cung cấp kiến thức. Mình cho con tự do tiếp xúc với công nghệ là để con dần biết phân biệt đúng sai và học cách dùng cho phù hợp với nhu cầu của bản thân”

— Kim Thành

Một gia đình khác cho phép trẻ dùng AI với tần suất cụ thể trong lúc tự học. Con của Văn Sơn học lớp 5 tại Trường tiểu học Linh Chiểu, phường Thủ Đức, TP.HCM, được phép dùng AI khoảng 1-2 lần trong một buổi tự học để gợi ý công thức hoặc cách giải bài. Đây là trường hợp được nêu cùng với những gia đình chưa cho con dùng AI, cho thấy cách tiếp cận giữa các phụ huynh có sự khác biệt.

Các ví dụ cũng cho thấy việc kiểm soát không chỉ nằm ở câu hỏi có cho trẻ sử dụng AI hay không. Một số phụ huynh chọn chưa cho con tiếp xúc; người khác cho phép tìm hiểu nhưng nhấn mạnh việc phân biệt đúng sai; gia đình Văn Sơn cho con dùng AI một số lần để nhận gợi ý trong buổi tự học. Những lựa chọn này không nên được hiểu thành một chuẩn chung cho trẻ ở các độ tuổi khác nhau.

Người lớn khó kiểm soát mọi nơi trẻ gặp AI

Lý Tuấn Thiện, giáo viên ngữ văn Trường THPT Trưng Vương ở TP.HCM, cho rằng cha mẹ có thể hạn chế con dùng AI nhưng trẻ vẫn có thể bắt gặp sản phẩm do AI tạo ra. Theo thầy, những lần trẻ gặp nội dung như vậy có thể trở thành dịp để người lớn trao đổi và hướng dẫn.

“Cha mẹ có thể ngăn con dùng AI, nhưng không thể ngăn con ra đường nhìn thấy tấm biển quảng cáo vẽ bằng AI”

— Lý Tuấn Thiện

Ý kiến này mở rộng câu chuyện từ việc sử dụng AI tại nhà sang khả năng trẻ bắt gặp sản phẩm do AI tạo ra bên ngoài. Việc cha mẹ hạn chế con dùng công cụ không đồng nghĩa trẻ sẽ không nhìn thấy nội dung được tạo bằng AI. Trong tình huống đó, theo ông Thiện, người lớn có thể trò chuyện và hướng dẫn trẻ thay vì chỉ tập trung vào việc ngăn sử dụng.

Dương Minh Thành, Trưởng khoa Giáo dục tiểu học, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cho rằng việc đưa AI vào giáo dục cần có sự kiểm soát của người lớn và phục vụ mục tiêu học tập. Quan điểm này nhấn mạnh hai điểm: người lớn cần theo dõi việc ứng dụng công nghệ, và việc sử dụng cần gắn với lợi ích học tập của học sinh.

“Bản chất của môi trường học tập là các thiết bị công nghệ, các ứng dụng hiện đại phải phục vụ cho học, chứ không phải để phục vụ cho việc nào đó mà không giúp ích cho học sinh.”

— Dương Minh Thành

Những trường hợp được nêu cho thấy phụ huynh đang lựa chọn cách ứng xử khác nhau với việc trẻ tiểu học dùng AI ở nhà. Có gia đình hiện chưa cho con tiếp xúc, có gia đình cho trẻ tự tìm hiểu, còn một số phụ huynh cân nhắc giới hạn hoặc mục đích sử dụng. Các ý kiến của giáo viên và nhà giáo dục cùng đề cập vai trò của người lớn trong việc hướng dẫn và bảo đảm công nghệ phục vụ việc học; những trường hợp cá nhân này chưa đủ để khái quát thành lựa chọn chung cho mọi gia đình.