Tàu SS United States dài 302 m dự kiến bị đánh chìm ngoài khơi Florida để tạo rạn san hô

Con tàu dự kiến được làm sạch trước khi đánh chìm

Theo Tuổi Trẻ, nhóm tài nguyên thiên nhiên tại Destin-Fort Walton Beach thực hiện dự án tạo rạn san hô nhân tạo bằng cách đánh chìm SS United States. Theo kế hoạch được nêu, tàu sẽ được đưa đến vị trí cách bờ biển Destin-Fort Walton Beach, Florida, khoảng 40,7 km về phía tây nam, trong vịnh Mexico.

Đây là kế hoạch cho một sự kiện trong tương lai, không phải thông tin cho biết con tàu đã được đưa xuống biển. Bài báo chưa nêu ngày dự kiến thực hiện; thông tin cũng chưa được đối chiếu với xác nhận trực tiếp từ đơn vị đứng ra thực hiện. Vì vậy, cách diễn đạt phù hợp ở thời điểm này vẫn là tàu “dự kiến” bị đánh chìm.

Trước khi đánh chìm, con tàu cần được làm sạch để loại bỏ vật liệu và chất có thể gây ô nhiễm. Những hạng mục được nêu gồm bộ phận phi kim loại, dây điện và nhiên liệu. Thân tàu cũng sẽ được khoan lỗ nhằm hỗ trợ tàu chìm theo tư thế thẳng đứng.

Các bước này cho thấy kế hoạch không chỉ là chọn vị trí rồi chờ trọng lực hoàn thành phần việc của mình. Con tàu cần được xử lý trước khi xuống nước, từ việc loại bỏ những vật liệu được nêu đến việc chuẩn bị thân tàu. Tuy nhiên, thông tin hiện có không mô tả chi tiết kỹ thuật, tiến độ chuẩn bị hay lịch triển khai, nên không thể suy ra các công đoạn cụ thể ngoài những bước đã được công bố.

Mục tiêu là để xác tàu trở thành môi trường sống cho sinh vật biển. Nhưng một mục tiêu được nêu trong kế hoạch chưa đồng nghĩa kết quả đã được bảo đảm: con tàu cần được đưa xuống vị trí dự kiến, còn tác động sinh thái sẽ phụ thuộc vào những gì hình thành quanh xác tàu về sau.

SS United States từng vượt Đại Tây Dương trong 3 ngày 12 giờ 12 phút

SS United States được hạ thủy năm 1952 và dài khoảng 302 m. Tàu được thiết kế để chở khách giữa New York và châu Âu, đồng thời có thể chuyển đổi thành tàu vận tải quân sự khi xảy ra chiến tranh. Vì vậy, kế hoạch hiện nay đặt con tàu vào một vai trò khác xa mục đích ban đầu: từ phương tiện đi lại trên biển thành một cấu trúc nhân tạo dưới nước.

Trong chuyến vượt Đại Tây Dương đầu tiên vào tháng 7-1952, tàu hoàn thành hành trình trong 3 ngày 12 giờ 12 phút. Tuổi Trẻ cho biết kỷ lục này chưa bị phá đối với tàu khách. Con số ấy là một dấu mốc trong lịch sử của SS United States, còn kế hoạch tạo rạn san hô lại mở ra một câu chuyện khác, gắn với việc con tàu có thể trở thành nơi sinh vật biển sinh sống.

Tàu cũng từng chở nhiều nhân vật nổi tiếng. Danh sách được bài báo nêu gồm Marilyn Monroe, Walt Disney, Salvador Dalí và các tổng thống Mỹ Harry Truman, Dwight Eisenhower, John F. Kennedy, Bill Clinton. Năm 1962, Mona Lisa cũng được vận chuyển trên tàu trong chuyến lưu diễn tại Mỹ.

Những hành trình và hành khách ấy tạo nên phần lịch sử gắn với con tàu, nhưng không thể cho biết trước kết quả của dự án dưới biển. Tương tự, chiều dài 302 m hay kỷ lục vượt Đại Tây Dương không tự trả lời được câu hỏi xác tàu sẽ hỗ trợ hệ sinh thái ra sao. Hai câu chuyện có liên quan ở chỗ cùng xoay quanh SS United States, nhưng giá trị lịch sử của con tàu và hiệu quả sinh thái là hai điều khác nhau.

Dự án nối tiếp khoảng 12 tàu lớn được đánh chìm trong khu vực

Theo thông tin được Tuổi Trẻ đăng tải, nhóm tài nguyên thiên nhiên tại Destin-Fort Walton Beach đã nối tiếp việc đánh chìm khoảng 12 tàu lớn khác ở vịnh Mexico để tạo môi trường sống cho sinh vật biển. SS United States được dự kiến đưa vào kế hoạch tiếp theo này.

Con số những tàu đã được đánh chìm cho biết hoạt động tạo rạn nhân tạo đã diễn ra trong khu vực, nhưng tự nó không chứng minh hiệu quả của riêng dự án SS United States. Mỗi kết luận về tác động sinh thái của con tàu này vẫn cần dựa vào quá trình hình thành và phát triển hệ sinh thái quanh xác tàu, chứ không chỉ dựa trên việc tàu được đưa xuống biển.

Thông tin hiện có cũng không nêu kết quả theo dõi sinh vật biển quanh các tàu trước đó, nên không thể từ đó khẳng định dự án mới chắc chắn đạt mục tiêu. Điều có thể nói là nhóm thực hiện hướng tới việc tạo môi trường sống; hiệu quả thực tế vẫn là điều cần được đánh giá sau khi hệ sinh thái quanh xác tàu phát triển.

Thời điểm thực hiện và hiệu quả vẫn còn bỏ ngỏ

Kế hoạch hiện được mô tả gồm địa điểm dự kiến, một số bước làm sạch và chuẩn bị thân tàu, cùng mục tiêu tạo rạn san hô nhân tạo. Ngày đánh chìm chưa được nêu. Thông tin cũng mới dựa trên một nguồn và chưa có xác nhận trực tiếp từ đơn vị thực hiện, nên cần phân biệt rõ giữa kế hoạch được đưa tin với một sự kiện đã hoàn tất.

Nếu được triển khai, dự án sẽ bổ sung một chương mới vào lịch sử của SS United States: từ tàu khách vượt Đại Tây Dương, từng chở các nhân vật nổi tiếng, đến một cấu trúc nhân tạo dưới vịnh Mexico. Nhưng việc chuyển đổi vai trò ấy chưa nói lên kết quả sau cùng. Hiệu quả sinh thái sẽ phụ thuộc vào quá trình hình thành và phát triển của hệ sinh thái quanh xác tàu.

Ở thời điểm này, chưa thể kết luận con tàu sẽ tạo ra môi trường sống hiệu quả đến mức nào. Kế hoạch đặt ra mục tiêu, còn kết quả cần được nhìn nhận qua những gì diễn ra quanh xác tàu sau đó. Chuyến đi dưới biển, nếu diễn ra, có thể là điểm bắt đầu của giai đoạn mới; phần quan trọng tiếp theo là hệ sinh thái có thực sự phát triển như kỳ vọng hay không.