Người trẻ chịu áp lực vì thành công trên mạng: 19 tuổi lo mình chậm hơn bạn bè

Thành công trên màn hình có thể trở thành thước đo

Kim Ngân, 19 tuổi, sinh viên năm hai tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, cho biết thường thấy trên TikTok và Facebook nội dung về người trẻ có thu nhập cao hoặc công việc tốt. Những câu chuyện ấy khiến cô chú ý đến thành tựu của người khác và nhìn lại lựa chọn, tiến độ của bản thân.

“Mình hay thấy những bạn bằng tuổi hoặc thậm chí ít tuổi hơn đã kiếm được vài chục triệu đồng một tháng, tự kinh doanh hoặc có công việc rất tốt”

— Kim Ngân

Cảm giác ngưỡng mộ không nhất thiết loại bỏ áp lực. Trong lời kể của những người được phỏng vấn, hai trạng thái có thể xuất hiện cùng lúc: thành công của người khác tạo cảm hứng, nhưng cũng khiến họ tự hỏi liệu mình có đang chậm hơn hoặc chưa đạt được điều gì đó.

Khánh Sơn, 19 tuổi, là thí sinh tự do dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 để theo đuổi ngành học mong muốn. Trong thời gian ôn thi lại, Sơn cho biết đôi lúc lo mình chậm hơn người khác. Cậu cũng xem thành công của những người trẻ khác là nguồn động lực, dù có lúc điều đó khiến cậu nghi ngờ tiến độ của chính mình.

“Khi thấy những bạn trẻ thành công, đôi lúc em cảm thấy rất ngưỡng mộ và lấy đó làm động lực cố gắng. Nhưng cũng có lúc em cảm thấy áp lực, tự hỏi liệu bản thân có đang chậm hơn mọi người hay không, đặc biệt trong quãng thời gian ôn thi để thi lại”

— Khánh Sơn

Đặt quá nhiều mục tiêu có thể làm tăng căng thẳng

Cẩm Tú, 20 tuổi, sinh viên tại Hà Nội, kể rằng từng đặt nhiều mục tiêu cùng lúc vì sợ bị bỏ lại phía sau. Tú cho biết áp lực đó đôi khi khiến cô căng thẳng, lo lắng và không hài lòng với những gì mình đã làm được. Đây là trải nghiệm cá nhân, không phải kết luận về tất cả sinh viên hay người trẻ.

“Áp lực đó đôi khi khiến mình đặt ra quá nhiều mục tiêu, dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, lo lắng và không hài lòng với những gì bản thân đã làm được”

— Cẩm Tú

Ngọc Minh, 20 tuổi, đang sinh sống và học tập tại Hà Nội, kể rằng từng thức khuya ôn bài và tham gia nhiều hoạt động để khẳng định bản thân. Sau đó, Minh bị đau đầu và không đạt được nhiều thành tựu như kỳ vọng. Lời kể mô tả những gì Minh trải qua, nhưng không đủ căn cứ để khẳng định việc thức khuya hay tham gia hoạt động là nguyên nhân trực tiếp gây ra các triệu chứng.

“Kết quả nhận lại là da mình xấu đi nhiều, mình còn thường xuyên bị đau đầu và cũng không đạt được nhiều thành tựu như mình nghĩ”

— Ngọc Minh

Các câu chuyện cho thấy mục tiêu có thể giúp mỗi người định hướng nỗ lực, nhưng khi đặt ra nhiều mục tiêu cùng lúc vì lo bị tụt lại, cảm giác không đạt kỳ vọng cũng có thể xuất hiện. Những lời kể này không cung cấp cơ sở để xác định mức độ phổ biến của tình trạng; chúng phản ánh cách một số người được phỏng vấn nhìn nhận áp lực trong hoàn cảnh riêng.

Chuyên gia khuyến nghị cân nhắc hoàn cảnh và năng lực

Chuyên gia tâm lý giáo dục Nguyễn Lệ Thủy, công tác tại Viện Công nghệ Giáo dục và Phát triển nguồn nhân lực, cho rằng áp lực phải thành công sớm đến từ xã hội, gia đình và chính người trẻ. Theo bà, việc liên tục tiếp xúc với hình ảnh thành công trên mạng có thể làm nảy sinh tâm lý FOMO và cảm giác bị tụt hậu.

“Tất cả những yếu tố đó cộng vào khiến các bạn luôn có mong muốn, khao khát, kỳ vọng là mình phải thành công sớm, nhưng lại chưa đặt trong hoàn cảnh và năng lực của bản thân”

— Nguyễn Lệ Thủy

Bà cũng mô tả trạng thái một số người trẻ có thể gặp khi cảm thấy mình không theo kịp những chuẩn mực đặt ra:

“Các bạn luôn cảm thấy mình đang bị tụt hậu, luôn cảm thấy mình thiếu sót và cũng không biết phải bắt đầu từ đâu”

— Nguyễn Lệ Thủy

Theo chuyên gia, áp lực kéo dài có thể ảnh hưởng đến đời sống tinh thần. Bà khuyến nghị nghỉ ngơi, hạn chế sử dụng mạng xã hội và chọn mục tiêu phù hợp với năng lực của mỗi người. Những nhận định về tác động đến sức khỏe tinh thần trong bài viết không đi kèm số liệu khảo sát hay nghiên cứu cụ thể.

“Tiêu chí đặt ra phù hợp với năng lực của mình thì đó đã là thành công rồi. Thực ra, không có công thức thành công chung dành cho tất cả mọi người”

— Nguyễn Lệ Thủy

Bà Thủy cũng nhấn mạnh việc để mỗi người tìm được con đường phù hợp với bản thân:

“Giáo dục không phải là để thay đổi một con người, mà là để cho con người tìm lại chính mình, để họ có thể đi được con đường của riêng họ”

— Nguyễn Lệ Thủy

Những chia sẻ trên được 24h ghi nhận qua các nhân vật và chuyên gia được nêu tên. Chúng phác họa những trải nghiệm cụ thể, nhưng không thay thế cho một khảo sát rộng hơn về mức độ áp lực thành công sớm trong cộng đồng người trẻ. Điểm chung trong lời khuyên của chuyên gia là cân nhắc hoàn cảnh, năng lực và nhu cầu nghỉ ngơi của bản thân, thay vì mặc định mọi người phải đạt cùng một cột mốc vào cùng một thời điểm.