Đề xuất hỗ trợ Ukraine săn bệ phóng Nga: Cảnh báo nguy cơ Mỹ can dự sâu hơn

Đề xuất được mô tả gồm tình báo, xác định mục tiêu và vũ khí

Theo bài viết của 24h thuật lại phân tích của Jennifer Kavanagh, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cùng một số đồng minh tại Quốc hội Mỹ đang thúc đẩy phương án cung cấp tình báo, hỗ trợ xác định mục tiêu và vũ khí để Ukraine nhắm vào các bệ phóng tên lửa Nga trên lãnh thổ Nga. Đây là đề xuất được thuật lại, chưa phải một quyết định đã được xác nhận độc lập.

Bài viết nêu Ukraine muốn sử dụng mạng lưới Starlink trên lãnh thổ Nga để hỗ trợ hoạt động máy bay không người lái. Một phương án khác được nhắc đến là nâng cấp khả năng tích hợp tên lửa ERAM trên các máy bay F-16 của Ukraine. Nội dung được thuật lại không xác nhận các phương án này đã được chấp thuận hay triển khai.

Sự phân biệt giữa đề xuất và quyết định có ý nghĩa trong trường hợp này. Hình thức hỗ trợ được nêu khá cụ thể, nhưng mức độ tham gia thực tế của Mỹ trong từng phương án chưa được xác nhận. Vì vậy, cảnh báo về việc Mỹ có thể bị cuốn sâu hơn vào xung đột nên được hiểu là đánh giá về rủi ro, không phải diễn biến đã xảy ra.

Bệ phóng cơ động khiến việc tìm và đánh trúng trở nên khó khăn

Lập luận trọng tâm trong phân tích của Kavanagh là săn tìm bệ phóng cơ động không đơn giản chỉ là phát hiện một điểm trên bản đồ. Bệ phóng có thể được ngụy trang và di chuyển sau khi phóng. Do đó, vị trí được xác định cần đủ chính xác và thông tin phải còn hữu ích khi lực lượng tìm cách xử lý mục tiêu.

Nói cách khác, phát hiện mục tiêu mới chỉ là một mắt xích. Để phá hủy bệ phóng, còn cần xác định đúng vị trí và hành động trước khi nó di chuyển. Nếu một mắt xích không theo kịp, thông tin có thể mất giá trị nhanh chóng. Chiến trường, tiếc thay, không có nút “làm mới” để đưa mục tiêu vừa rời đi quay lại màn hình.

Bài viết cũng nêu phạm vi Starlink có thể bị giới hạn khoảng 300 km tính từ biên giới Nga. Con số này cho thấy phương án dựa vào mạng lưới có thể gặp giới hạn về khoảng cách. Tuy nhiên, nhận định về phạm vi không tự nó xác định cụ thể khu vực nào có thể được hỗ trợ; đây vẫn là một phần trong đánh giá về phương án, không phải bằng chứng rằng hoạt động đã được tiến hành.

Các chiến dịch trước cho thấy số phi vụ không bảo đảm kết quả

Để minh họa độ khó, bài viết dẫn lại chiến dịch săn bệ phóng Scud của Iraq trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991. Mỹ được cho là đã triển khai khoảng 1.500 phi vụ, nhưng chỉ có rất ít vụ phá hủy bệ phóng được xác nhận, nếu có. Cách diễn đạt này nhấn mạnh rằng kết quả không chắc chắn, chứ không khẳng định không có bệ phóng nào bị phá hủy.

Bài viết còn nhắc đến chiến dịch chống Iran gần đây: Mỹ thực hiện hơn 10.000 phi vụ, nhưng vẫn chưa loại bỏ hoàn toàn năng lực phóng tên lửa của Iran. Hai ví dụ được dùng để cho thấy việc huy động nhiều phi vụ không đồng nghĩa với việc chắc chắn triệt tiêu được năng lực tên lửa của đối phương.

Đây là những trường hợp được nêu để minh họa cho lập luận về khó khăn khi săn bệ phóng, không phải công thức dự báo chính xác kết quả tại Ukraine. Số phi vụ lớn tự nó không trả lời được một câu hỏi quan trọng hơn: mục tiêu có được tìm thấy và phá hủy hay không. Với những bệ phóng có thể ngụy trang, di chuyển, việc biến phát hiện thành kết quả là một bài toán riêng.

Kavanagh cảnh báo lợi ích quân sự có thể không tương xứng với rủi ro

Theo bài viết, Kavanagh cho rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump nên bác bỏ đề xuất vì lợi ích quân sự có thể không tương xứng với nguy cơ leo thang. Đây là đánh giá chiến lược của tác giả được dẫn lại, không phải kết luận rằng Mỹ đã tiến gần đến một cuộc đối đầu trực tiếp với Nga.

Mối lo được nêu nằm ở mức độ hỗ trợ và khả năng Mỹ bị kéo vào sâu hơn. Đề xuất được mô tả gồm tình báo, hỗ trợ xác định mục tiêu và vũ khí, nhưng nội dung được thuật lại chưa xác nhận cách thức cụ thể hoặc mức độ tham gia trong từng phương án. Bởi vậy, cảnh báo cần được đọc như một kịch bản cần cân nhắc, thay vì một sự việc đã được xác nhận.

Phép cân nhắc trong phân tích có hai vế: khả năng làm suy giảm năng lực phóng tên lửa và rủi ro chính trị, quân sự đi kèm với cách hỗ trợ. Nếu bệ phóng khó tìm, khó đánh trúng và có thể di chuyển, lợi ích dự kiến cũng khó được bảo đảm. Ngược lại, nếu cách hỗ trợ khiến mức độ can dự tăng lên, rủi ro cần được tính cùng với kết quả quân sự có thể đạt được.

Đây cũng là lý do những ví dụ về Scud và Iran được đưa vào lập luận. Chúng không chứng minh rằng một chiến dịch ở Ukraine chắc chắn sẽ thất bại; chúng nhắc rằng nỗ lực săn bệ phóng có thể tốn nhiều nguồn lực mà vẫn không loại bỏ hoàn toàn năng lực phóng tên lửa. Trong cách nhìn của Kavanagh, nếu hiệu quả chưa chắc chắn thì câu hỏi về cái giá của việc can dự sâu hơn càng đáng được đặt ra.

Đề xuất và nguy cơ vẫn chưa được xác nhận độc lập

Phân tích của Jennifer Kavanagh, được 24h thuật lại ngày 28/10 từ Responsible Statecraft, tập trung vào độ khó khi săn bệ phóng và nguy cơ leo thang. Nội dung hiện được thuật lại chưa kèm xác nhận độc lập từ phía Ukraine, Mỹ hoặc cơ quan liên quan rằng đề xuất đã chính thức được đưa ra, chấp thuận hay triển khai.

Vì vậy, có thể nói đề xuất được cho là đang được thúc đẩy và phân tích của Kavanagh cảnh báo về những rủi ro đi kèm. Chưa thể xem việc Mỹ hỗ trợ Ukraine săn bệ phóng Nga là một chính sách đã được thông qua, cũng chưa thể xem nguy cơ đối đầu trực tiếp là diễn biến đã xảy ra.

Câu hỏi mà phân tích đặt ra vẫn là liệu lợi ích quân sự có xứng với nguy cơ Mỹ can dự sâu hơn hay không. Câu trả lời phụ thuộc vào hiệu quả thực tế của việc tìm và đánh trúng các bệ phóng cơ động, cũng như mức độ hỗ trợ được lựa chọn. Hiện tại, đó vẫn là một đánh giá về khả năng và rủi ro, chưa phải kết quả đã được kiểm chứng.