Thanh tra Chính phủ phát hiện vi phạm trong 46/59 hồ sơ cấp phép khoáng sản

46 trong 59 hồ sơ được kiểm tra có vi phạm

Theo Tuổi Trẻ, trong giai đoạn từ năm 2020 đến ngày 30-11-2025, Bộ Tài nguyên và Môi trường, nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổ chức đấu giá thành công 10 khu vực khoáng sản. Cùng thời kỳ, Bộ cấp 85 giấy phép thăm dò và 226 giấy phép hoặc quyết định khai thác thuộc thẩm quyền.

Thanh tra Chính phủ kiểm tra 17 hồ sơ cấp phép thăm dò và phát hiện 16 hồ sơ có vi phạm. Với nhóm hồ sơ cấp phép khai thác, 30 trong 42 hồ sơ được kiểm tra có vi phạm liên quan đến nguyên tắc, điều kiện cấp phép, việc tiếp nhận và thẩm định hồ sơ, thời gian xử lý, tiền cấp quyền hoặc khoáng sản đi kèm. Cộng hai nhóm, có 46 trong tổng số 59 hồ sơ được kiểm tra có vi phạm, tương đương khoảng 78%.

Tỷ lệ này tóm tắt kết quả kiểm tra trong phạm vi các hồ sơ được xem xét, không phải tỷ lệ của toàn bộ giấy phép đã cấp trong giai đoạn nêu trên. Kết luận liệt kê nhiều dạng thiếu sót khác nhau; vì vậy, con số tổng hợp cho biết mức độ phổ biến trong mẫu kiểm tra, còn từng hồ sơ có vấn đề gì cần xem theo nội dung cụ thể. Nhiều bước thủ tục có thể nằm giữa đề nghị cấp phép và quyết định cuối cùng, nhưng con số 46/59 cho thấy không ít hồ sơ đã vướng ở một hoặc nhiều khâu.

Một số giấy phép được cấp khi hồ sơ vướng điều kiện về vốn

Kết luận nêu trường hợp Bộ cấp giấy phép thăm dò cho Công ty TNHH Vàng Phước Sơn trong khi vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp âm. Thanh tra Chính phủ kết luận việc cấp phép này vi phạm điều kiện về vốn theo Luật Khoáng sản. Đây là phát hiện gắn với một doanh nghiệp và một hồ sơ cụ thể, không phải kết luận chung về mọi giấy phép thăm dò.

Một trường hợp khác là Công ty cổ phần Vôi công nghiệp Việt Nam 219. Doanh nghiệp được cấp phép thăm dò dù hồ sơ không có văn bản xác nhận vốn chủ sở hữu theo quy định. Hai trường hợp được nêu có điểm khác nhau: một trường hợp liên quan đến tình trạng vốn chủ sở hữu, trường hợp còn lại là thiếu văn bản xác nhận trong hồ sơ. Kết luận thanh tra nêu riêng từng vấn đề, nên không nên nhập chúng thành một nội dung duy nhất.

Trong 17 giấy phép thăm dò được kiểm tra, 9 trường hợp không được thông báo công khai thông tin về doanh nghiệp, khoáng sản và khu vực đề nghị thăm dò. Ba giấy phép không phù hợp quy hoạch khoáng sản, còn 14 trường hợp chậm giải quyết thủ tục. Đây là các nhóm thiếu sót được báo cáo riêng; các con số không đồng nghĩa mỗi giấy phép chỉ có một vấn đề, hoặc các nhóm chắc chắn không trùng nhau.

Diện tích đưa ra đấu giá mỏ Hòn Giồ lớn hơn quy hoạch

Trong 10 hồ sơ đấu giá quyền khai thác được kiểm tra, Thanh tra Chính phủ phát hiện 2 hồ sơ có vi phạm. Với mỏ Hòn Giồ, diện tích quy hoạch là 30 ha, trong khi diện tích đưa ra đấu giá là 41,34 ha, cao hơn 11,34 ha. Phép so sánh giữa hai con số cho thấy điểm chênh lệch được nêu trong kết luận; thông tin này không tự thay thế cho các nội dung đánh giá khác về hồ sơ đấu giá.

Kết luận còn nêu hai giấy phép khai thác được cấp vào khu vực đang có tổ chức khai thác hợp pháp. Hai giấy phép khác được cấp khi chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường, và thêm hai giấy phép được cấp cho tổ chức không đáp ứng điều kiện vốn chủ sở hữu. Đây là những trường hợp cụ thể trong phạm vi thanh tra. Việc nêu các phát hiện này không đồng nghĩa mọi hoạt động khai thác ở những khu vực liên quan đều trái phép.

Các nội dung trên cho thấy sai sót được phát hiện ở nhiều khâu: từ việc xem xét điều kiện của tổ chức, sự phù hợp với quy hoạch đến hồ sơ môi trường và hoạt động đấu giá. Mỗi dạng vấn đề gắn với yêu cầu khác nhau trong quá trình cấp phép. Vì vậy, kết luận cần được đọc theo từng phát hiện, thay vì coi các con số là một lỗi duy nhất lặp lại ở mọi hồ sơ.

Sáu giấy phép có sai sót khi tính tiền cấp quyền

Trong 42 giấy phép khai thác được kiểm tra, Thanh tra Chính phủ phát hiện 6 giấy phép có sai sót trong việc tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản. Kết luận kiến nghị rà soát, tính đúng và đủ khoản tiền này; đồng thời xem xét các giấy phép có vi phạm và làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan.

Kiến nghị làm rõ trách nhiệm là một phần trong hướng xử lý được nêu, không phải kết luận rằng một cá nhân cụ thể đã phạm tội. Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị chuyển cơ quan điều tra nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm. Điều kiện “nếu phát hiện” là điểm quan trọng: việc chuyển cơ quan điều tra chỉ được đặt ra khi có dấu hiệu như vậy, không đồng nghĩa kết luận thanh tra đã xác định có tội phạm.

Theo bài báo, từ ngày 15-9-2026, chức năng quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản thuộc Bộ Công Thương. Đây là mốc chuyển đổi chức năng được nêu trong bài, tách biệt với các phát hiện về hồ sơ và giấy phép trong giai đoạn thanh tra. Kết luận cũng đặt ra yêu cầu xem xét, xử lý các vấn đề đã phát hiện; việc này cần căn cứ vào kết quả rà soát và các bước tiếp theo của cơ quan có thẩm quyền.

Bài báo còn cho biết Thanh tra Chính phủ kết luận việc điều chuyển khoảng 322.000 m³ cát tại An Giang để phục vụ thi công cao tốc, trong bối cảnh thời hạn thực hiện chỉ còn một ngày, là không khả thi và ảnh hưởng đến khả năng huy động vật liệu. Thông tin này được nêu ở phần cuối bài, không kèm thêm diễn biến chi tiết. Vì vậy, nội dung có thể tóm lược ở phạm vi kết luận đã được dẫn: thời hạn còn lại bị đánh giá là quá ngắn để việc điều chuyển khả thi.