Quy hoạch TP.HCM 2025–2050: dân số dự báo hơn 27 triệu người vào năm 2050

Quy hoạch tích hợp ba địa bàn sau hợp nhất

Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường trình bày báo cáo tóm tắt quy hoạch tại kỳ họp. Nội dung hướng đến tích hợp các quy hoạch của TP.HCM cũ, Bình Dương cũ và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ sau hợp nhất.

Quy hoạch đặt khung thời kỳ 2025–2050, với tầm nhìn 100 năm. Khoảng thời gian dài này cho thấy đây là định hướng tổng thể, không chỉ là kế hoạch cho một giai đoạn ngắn. Việc đặt ba địa bàn trong cùng một quy hoạch cũng tạo ra một khung chung để xác định các khu vực, chức năng và mục tiêu phát triển.

Tuy nhiên, việc trình quy hoạch chưa đồng nghĩa văn bản đã được thông qua hoặc có hiệu lực. Theo trình tự được nêu, HĐND thành phố cần thông qua trước, sau đó Chủ tịch UBND TP.HCM phê duyệt. Bản đồ định hướng đã được đặt lên bàn; các bước quyết định tiếp theo vẫn còn ở phía trước.

Dân số dự báo đạt hơn 27 triệu người vào năm 2050

Quy hoạch dự báo TP.HCM có 18 triệu dân vào năm 2030 và hơn 27 triệu người vào năm 2050. Đây là các mốc dự báo trong phương án quy hoạch, không phải số dân đã đạt được hay kết quả được xác nhận ở hiện tại.

Hai con số cho thấy quy mô dân số là một phần quan trọng trong bức tranh dài hạn mà quy hoạch đặt ra. Khi dân số dự kiến tăng qua các mốc, cách tổ chức đô thị và phân bố chức năng phát triển cũng trở thành những nội dung đáng chú ý. Bản quy hoạch định hướng mô hình đa cực, đa tâm, qua đó mô tả thành phố bằng nhiều khu vực có vai trò khác nhau thay vì chỉ tập trung vào một điểm.

Dự báo giúp hình dung quy mô bài toán, nhưng tự nó không cho biết dân cư sẽ phân bố cụ thể ra sao. Vì vậy, cần đọc các mốc 2030 và 2050 đúng với tính chất của chúng: những con số dùng để định hướng quy hoạch, không phải lời khẳng định rằng quy mô ấy đã hình thành.

Năm cực động lực được giao những vai trò khác nhau

Định hướng tổ chức đô thị theo mô hình đa cực, đa tâm gồm năm cực động lực. Trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế là một cực; phía Đông được định hướng đổi mới sáng tạo; phía Bắc gắn với công nghiệp, công nghệ cao và logistics.

Ở phía Nam, các chức năng được nêu gồm cảng biển, thương mại tự do, logistics quốc tế và năng lượng. Phía Tây được định hướng phát triển đô thị, giáo dục và y tế. Như vậy, năm cực không được mô tả như những khu vực làm cùng một việc, mà gắn với các nhóm chức năng khác nhau trong tổng thể thành phố.

Cách phân vai này là một trong những nét chính của mô hình đa cực. Nó đặt ra một bức tranh trong đó các hoạt động tài chính, đổi mới sáng tạo, công nghiệp, logistics, giáo dục và y tế được nhắc đến ở những cực khác nhau. Có thể xem đây là khung định hướng về vai trò của từng khu vực; bản thân cách phân vai chưa phải lịch trình triển khai cụ thể.

Năm trung tâm vệ tinh trải từ Côn Đảo đến Bắc Tân Uyên

Quy hoạch nêu năm trung tâm vệ tinh: Côn Đảo; Long Hải - Hồ Tràm; Hóc Môn - Củ Chi; Bàu Bàng; Tân Uyên - Bắc Tân Uyên. Danh sách này bổ sung một lớp cấu trúc bên cạnh năm cực động lực, đồng thời cho thấy phạm vi địa danh được đưa vào tầm nhìn quy hoạch.

Các trung tâm vệ tinh được nêu cùng với định hướng phát triển đa cực, đa tâm. Tuy nhiên, tên một địa điểm trong danh sách chưa tự xác định quy mô đầu tư, thứ tự ưu tiên hay thời điểm triển khai. Những nội dung ấy cần được xem xét theo các quyết định và bước cụ thể hóa tiếp theo, thay vì suy ra chỉ từ tên gọi.

Trong một quy hoạch tích hợp nhiều địa bàn, việc xác định các cực và trung tâm vệ tinh giúp phác họa cấu trúc tổng thể. Nhưng một sơ đồ định hướng không tự biến thành kết quả ngoài thực tế: quy hoạch có thể vẽ đường đi, còn việc đi đến đâu vẫn phụ thuộc vào quá trình quyết định và thực hiện.

Giáo dục và y tế có các mục tiêu theo mốc thời gian

Đến năm 2050, quy hoạch đặt mục tiêu TP.HCM trở thành trung tâm giáo dục đại học, nghề nghiệp, khoa học và công nghệ hàng đầu châu Á, với quy mô dự kiến 2 triệu sinh viên. Quy hoạch cũng đề xuất bổ sung 1.400–2.000ha đất giáo dục đại học trong giai đoạn 2030–2050.

Hai chỉ tiêu nêu hai khía cạnh liên quan đến giáo dục: quy mô sinh viên dự kiến và diện tích đất được đề xuất cho giáo dục đại học. Cả hai đều thuộc định hướng tương lai, không phải kết quả đã có. Khoảng thời gian 2030–2050 cũng cho thấy đây là mục tiêu được đặt trong một giai đoạn dài, thay vì một thay đổi diễn ra ngay lập tức.

Ở lĩnh vực y tế, mục tiêu đến năm 2045 là đạt 45 giường bệnh và 35 bác sĩ trên một vạn dân. Đây là các chỉ tiêu tính theo dân số, được đặt bên cạnh những dự báo quy mô dân cư trong cùng quy hoạch.

Các mục tiêu giáo dục và y tế cho thấy nội dung quy hoạch không chỉ xoay quanh việc phân chia các cực phát triển. Bên cạnh chức năng đô thị, tài chính hay công nghiệp, văn bản còn nêu những chỉ tiêu liên quan đến giáo dục, khoa học, công nghệ và dịch vụ y tế. Dù vậy, con số mục tiêu vẫn cần được hiểu là định hướng cho các mốc 2045, 2050 và giai đoạn 2030–2050, không phải mức đã đạt.

HĐND thành phố cần thông qua trước khi quy hoạch được phê duyệt

Ở thời điểm được trình tại kỳ họp, các dự báo dân số, năm cực động lực, năm trung tâm vệ tinh cùng mục tiêu giáo dục và y tế đều nằm trong nội dung quy hoạch. Bước tiếp theo là HĐND thành phố xem xét, thông qua; sau đó Chủ tịch UBND TP.HCM sẽ phê duyệt.

Vì vậy, các con số và mô hình được nêu nên được đọc như khung định hướng cho TP.HCM sau hợp nhất. Chúng giúp hình dung quy mô dân số dự báo, cách phân vai giữa các khu vực và một số mục tiêu dịch vụ trong tương lai. Quy hoạch đã xác định tầm nhìn và các mốc cần hướng tới, còn mức độ thành hiện thực sẽ gắn với những quyết định và quá trình triển khai sau đó.