Mua để ở, không để chờ giá: Bộ trưởng Xây dựng giải trình dự Luật Nhà ở sửa đổi

Ở được 100 năm, nhưng 5 năm đã tính chuyện bán

Theo VietNamNet, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nêu quan điểm rằng nhà ở xã hội trong điều kiện bình thường có tuổi thọ khoảng 100 năm. Vậy mà mốc 5 năm lại là thời điểm được đặt lên bàn thảo luận, xoay quanh chuyện có được sang tay theo giá thị trường hay không.

Với Bộ trưởng, điều đó là không được. Một căn nhà được thiết kế để che mưa nắng cả thế kỷ, nếu chỉ sau 5 năm đã trở thành món hàng chờ giá, thì có lẽ mục đích ban đầu đã bị "điều chỉnh" hơi nhiều.

Cần lưu ý: đây là quan điểm của Bộ trưởng và nội dung đang nằm trong dự thảo. Luật chưa được thông qua, nên chưa phải quy định đã có hiệu lực.

Chính sách nhân văn và nỗi lo trục lợi

Bộ trưởng nhấn mạnh nhà ở xã hội là chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước. Chính vì nhân văn nên càng phải giữ cho nó đến đúng tay người cần, thay vì trở thành một kênh đầu tư được ưu đãi từ đầu đến cuối.

"Khi không muốn ở nữa mà muốn bán đi thì cũng phải có những điều kiện nếu không sẽ rơi vào việc trục lợi chính sách" — Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh, theo VietNamNet.

Nói cách khác, cánh cửa bán lại không bị khóa hẳn, nhưng sẽ có "bảo vệ" đứng gác kèm điều kiện.

Đại biểu muốn khóa chặt hơn

Trong phiên thảo luận, có ý kiến đại biểu đề nghị người mua nhà ở xã hội, sau 5 năm, phải bán lại cho chủ đầu tư hoặc chuyển nhượng cho người thuộc đúng đối tượng được mua nhà ở xã hội. Znews đưa tin thêm có ý kiến cho rằng giá bán lại không được vượt quá giá bán ban đầu của chủ đầu tư.

Nếu ý tưởng này được áp dụng, phép tính "mua rẻ, bán đắt" sẽ mất đi vế sau. Người mua vẫn có chỗ ở, chỉ là không có thêm khoản lãi từ chính sách.

Đáng chú ý, cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết đã xin ý kiến các cơ quan có thẩm quyền trước khi đưa quy định về chuyển nhượng vào dự thảo. Theo Znews, trong đó có Ủy ban Thường vụ Quốc hội cùng các tỉnh, thành phố.

15-29 triệu đồng/m2: vì sao không đồng giá?

Một câu hỏi quen thuộc: đã gọi là nhà ở xã hội, sao giá mỗi nơi một khác? Bộ trưởng giải thích giá đều phải qua "cửa" thẩm định của Sở Xây dựng trước khi mở bán.

"Giá của nhà ở xã hội đều được cơ quan nhà nước là Sở Xây dựng thẩm định trước khi đưa ra bán, chỉ khác về cơ chế, chính sách được ưu tiên cho nhà đầu tư. Đó là thuế, giải phóng mặt bằng, tín dụng..." — Bộ trưởng Trần Hồng Minh, theo VietNamNet.

Znews diễn đạt nhóm ưu đãi này là thuế, đất đai, tín dụng và các nội dung liên quan. Khác biệt chủ yếu nằm ở câu chữ, cốt lõi vẫn là ưu đãi về thuế, đất đai/mặt bằng và tín dụng.

Theo Bộ trưởng, giá còn phụ thuộc vào chi phí xây dựng, hạ tầng và lãi vay ngân hàng của nhà đầu tư. Giá vật liệu cũng mỗi địa phương một kiểu. Và cả chuyện tưởng nhỏ như chỗ để xe:

"Dự án có 2-3 tầng để xe sẽ phát sinh chi phí khác so với dự án chỉ có 1 tầng để xe" — Bộ trưởng Trần Hồng Minh, theo Znews.

Hóa ra chiếc xe máy dưới hầm cũng góp phần vào giá căn hộ phía trên. Kết quả là:

"Chính vì thế, giá nhà ở xã hội thời gian vừa qua dao động khoảng 15-29 triệu đồng/m2, tùy địa phương và địa bàn" — Bộ trưởng Trần Hồng Minh, theo VietNamNet.

Khoảng chênh gần gấp đôi giữa hai đầu con số cho thấy "xã hội" là một danh xưng chung, còn giá thì vẫn rất có tính địa phương.

Tiền thuê: 18 triệu và 6 triệu trong cùng một khu nhà

Với nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, giá thuê không được vượt quá mức do UBND cấp tỉnh quy định. Hằng năm, địa phương sẽ thẩm định giá, áp dụng cho cả nhà do doanh nghiệp tư nhân lẫn Nhà nước đầu tư.

Bộ trưởng đưa ra ví dụ tại Hà Nội: trong cùng một khu nhà, căn hộ thương mại có giá thuê khoảng 18 triệu đồng, còn căn hộ cho thuê dành cho đối tượng hưởng chính sách khoảng 6 triệu đồng. Nguồn tin không ghi rõ đơn vị thời gian của các mức giá này.

Znews đưa tin Bộ trưởng cho rằng mức khoảng 6 triệu đồng là mức thấp nhất, không thể thấp hơn. Chung một mái nhà mà tiền thuê chênh nhau gấp ba lần: đó là phần chính sách đang gánh.

Quy hoạch: đừng để ai bị bỏ sót

Bộ trưởng nhấn mạnh việc phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và các loại hình nhà ở khác phải tuân thủ quy hoạch, bảo đảm không bỏ sót nhu cầu của người dân.

Theo VietNamNet, khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, các quy hoạch chung đã được điều chỉnh, xác định số lượng nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê ở từng địa phương. Trên giấy, mỗi nơi đã có "chỉ tiêu" của mình; phần còn lại là biến chỉ tiêu thành căn hộ có người ở.

Khi công trình có rồi nhưng chưa thể dùng

Bộ trưởng cũng dẫn chứng dự án của Tập đoàn Mường Thanh, nơi có một số công trình không thể bán hay đưa vào sử dụng.

UBND TP Hà Nội đã đưa ra 3 phương án xử lý, dựa trên nghị quyết của Quốc hội, hướng dẫn của Bộ Xây dựng và quy định pháp luật. Nội dung cụ thể của các phương án chưa được nêu trong phần giải trình được đưa tin. Công trình thì vẫn đứng đó, còn lời giải thì đang chờ được hiện thực hóa.

Chung cư cũ: bài toán chưa ai muốn nhận

Theo VietNamNet, Bộ trưởng thừa nhận cải tạo chung cư cũ, đặc biệt là chung cư xây trước năm 1994, là bài toán khó. Người dân không đồng tình với hệ số đền bù. Còn nếu muốn Nhà nước bỏ tiền ra thì rất khó, và không nhà đầu tư nào tham gia.

Đây là kiểu bài toán mà ai cũng thấy đề, nhưng chưa ai muốn cầm bút. Những tòa nhà đã hơn ba thập kỷ tuổi vẫn đứng đó, kiên nhẫn hơn bất kỳ cuộc họp nào bàn về chúng.

Điều còn chờ phía trước

Những gì Bộ trưởng trình bày là phần giải trình cho một dự luật đang được thảo luận. Quy định về điều kiện bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm, nếu có, sẽ chỉ có hiệu lực khi luật được Quốc hội thông qua.

Trong lúc chờ, thông điệp đã khá rõ: nhà ở xã hội là để ở. Còn ai muốn đầu tư theo giá thị trường, thị trường vẫn còn rất nhiều lựa chọn khác.